Voor het programma voor de erfgoedklas van dit duo werd vertrokken vanuit de collectie, de toegankelijke huisjes in het kleine openluchtmuseum, de beschikbare vrijwilligers en de leerinhouden die de leerkrachten hier in de praktijk en op een authentieke manier wilden uitproberen. Daarbij werd ook ingespeeld op opportuniteiten die zich voordeden, zoals de heraanleg van de kasseien van het centraal plein. Daarbij werd een stuk overgelaten zodat de leerlingen tijdens Erfgoedklas een ruimte hadden om zelf te leren kasseien leggen.
Rode draad doorheen de erfgoedklas was een Cluedo: er was een onopgeloste verdwijning die de leerlingen moesten onderzoeken. Wie, wat en waarmee? Zo wordt er kennis gemaakt met figuren uit het dorp (reflectie op sociale geschiedenis, leven vroeger en technische evoluties), geselecteerde gebruiksvoorwerpen (reflectie over collectievorming) en verschillende locaties in het openluchtmuseum (via doe-opdrachten zoals kasseien leggen, takkenbossen maken, wol spinnen, volksspelen, boter karnen, etc.)
Met alle aanwijzingen in de hand was het vervolgens aan de leerlingen om in een creatieve schrijfopdracht de elementen aan elkaar te knopen in hun versie van wat er gebeurd is en dit met elkaar te delen.
De leerlingen werkten toe naar een slotmoment met de ouders en grootouders, waarop ze zelf demonstraties organiseerden van wat ze geleerd hebben. Zo konden ze hun ouders laten proeven van het leven in het Openluchtmuseum en tegelijk was het een soort mini-schoolfeest met een authentieke lukkenbak met wafelijzers uit het museum.
Verloop
Rode draad: Er werd vroeger een moord gepleegd in Bachten de Kupe. De kinderen gaan aan de slag om opdrachten en onderzoeken te doen. Zo krijgen ze tips om de moord op te lossen.
WIE heeft het gedaan, WAAR en met WAT? Als de moord is opgelost kan een groot feest losbarsten
Dag 1: Kennismaking + Wie (moordenaar)
Essentie: Verschillen en gelijkenissen in het dagelijkse leven ontdekken vroeger en nu. De functie en het belang van een museum ontdekken.
Intro:
- interview met de medewerker van het museum
- zelf afspraken maken met de placemat methode
- rode draad voorstellen: Met de heraanleg van het marktplein werd een skelet ontdekt onder het marktplein. Waarschijnlijk gaat het om Fonske, een jongeman die een kleine 100 jaar geleden op mysterieuze manier verdwenen is. Misschien werd hij vermoord? Maar wie heeft de moord dan gepleegd, waarmee en wanneer? We gaan op onderzoek uit!
Midden:
- Wie heeft de moord gepleegd. De leerlingen lezen zich in in zes verdachten. Elke getuigenis zorgt ervoor dat ze moeten achterhalen in welk huis het personage woonde aan de hand van de plattegrond. Door het vinden van een rode of groene kaart op de locatie weten de leerlingen of de getuige loog of de waarheid vertelde. Op de locatie vinden de leerlingen ook verkleedkleren en kunnen ze een tableau vivant maken.
Slot:
- Bespreken van de getuigenissen aan de hand van thema's op grote flappen (elektriciteit, vrouwen, kinderen, religie, ontspanning en vrije tijd) en post-its waar de leerlingen stukken uit de verhalen op kunnen schrijven die gelinkt zijn aan het thema.
Dag 2: Wat (moordwapen)
Essentie: Waarom bewaren we dingen? Waarom worden bepaalde voorwerpen vandaag niet meer gebruikt? Hoe evolueren bepaalde voorwerpen?
Intro: Favoriete voorwerp van de museummedewerker.
Midden:
- Maken van een identiteitskaart over één van de mogelijke moordwapens
- Chronologisch rangschikken van voorwerpen
Slot:
Gesprek over erfgoed en dingen bewaren. nadenken over verschillende soorten erfgoed.
Welke voorwerpen zouden er binnen 100 jaar ook staan.
Dag 3 en 4: Waar (moordlocatie)
Essentie: Kennismaken met oude ambachten en oude gereedschappen. Verschillen ondervinden in het maken en gebruiken van voorwerpen.
Intro: raadsel over de verschillende activiteiten die die dag plaats zullen vinden
Midden:
- kasseilegger (graveren van hun eigen naam in de onderkant van de steen en kassei leggen)
- volksspelen (met een rating systeem) en bedenken van eigen volksspel
- spinnen (draad draaien uit wol)
- touwslagerij (touw slaan)
- boter maken
- wafeldeeg maken
- takkenbundels maken
Elke activiteit vindt plaats op een locatie, één van de locaties is de moordlocatie. Via een morsecode komen ze achter de juiste locatie.
Slot:
Elfje of stiftgedicht of levende kasseimachine
Dag 5:
Voorbereiden en ontvangst van de ouders
Leerplandoelen ZILL
Oriëntatie op samenleving
OWsa1 Ervaren, onderzoeken, vaststellen en illustreren hoe mensen op verschillende manieren samenleven en groepen vormen
7-10j Onderzoeken, vaststellen en illustreren van kenmerken van groepen: de samenstelling, de grootte, geldende omgangsvormen en regels, symbolen en tekens…
Oriëntatie op tijd
OWti1 Zich bewust worden van de persoonlijke en culturele beleving van tijd
10-12j Illustreren dat tijdsbesteding en tijdsbeleving mee bepaald worden door cultuur en omgevingsfactoren
OWti5 Ervaren, onderzoeken, vaststellen en uitdrukken hoe de werkelijkheid verandert en de kennis erover evolueert in de tijd
7-12j Onderzoeken van de voorgeschiedenis en de evolutie van elementen uit de natuur en van hedendaagse gebeurtenissen, objecten en fenomenen zoals fossielen, vrije tijd, speelgoed, communicatie, samenlevingsvormen , werken, wonen, feesten …
7-12j Ervaren, onderzoeken, vaststellen en uitdrukken hoe hun levenswijze gelijkenissen en verschillen vertoont met die van mensen uit vroegere periodes en andere plaatsen en culturen - fantaseren en uitdrukken hoe het leven er in de toekomst of op een andere plek uit kan zien
OWti7 Ervaren, onderzoeken, vaststellen en uitdrukken waarom mensen sporen en verhalen uit hun leefwereld, die inzicht geven en herinneren aan een gedeeld verleden, bewaren
• 4-12j Erfgoed in de omgeving opsporen en onderzoeken
• 7-10j Het verhaal dat bij het erfgoed hoort illustreren - in interactie gaan over erfgoed in de omgeving en daarbij woorden gebruiken zoals sporen uit het verleden, waarde van bewaren, heden, toekomst en respect in verband met erfgoed hanteren
• 7-10j Aan de hand van erfgoed overeenkomsten en verschillen weergeven tussen heden en verleden
• 10-12j Inzien dat het de moeite waard is om materieel erfgoed en immaterieel erfgoed te bewaren voor later omwille van gevoelswaarde, zeldzaamheidswaarde, symbolische waarde, functionele waarde, historische waarde …
Oriëntatie op ruimte
OWru7 Als vaardige voetganger of fietser de verkeersregels kennen en toepassen en de veiligheid van verkeerssituaties in de omgeving inschatten
10-12j Zich als vaardige fietser gedragen in het verkeer: vlot kunnen afslaan naar links en rechts, vlot voorbijrijden en inhalen, kleine hindernissen nemen … - het belang inzien van een veilige fiets en daar zorg voor dragen
Oriëntatie op techniek
OWte1 Ervaren, onderzoeken en vaststellen hoe eenvoudige technische systemen gemaakt zijn van grondstoffen , ingrediënten, materialen en/of onderdelen
7-12j Bij het hanteren en (de)monteren van technische systemen ontdekken uit welke materialen, grondstoffen of onderdelen ze gemaakt zijn - onderzoeken welke functie bepaalde onderdelen hebben
OWte2 Onderzoeken en illustreren volgens welke technische principes en natuurlijke verschijnselen eenvoudige technische systemen gemaakt zijn
7-12j Ervaren, onderzoeken en vaststellen hoe de (technische) mogelijkheden van het lichaam aan de basis liggen van de ontwikkeling van technische systemen - ervaren, onderzoeken en vaststellen hoe voorwerpen een aanvulling of verbetering kunnen zijn van menselijk handelen
10-12j Voorwerpen uit de eigen omgeving herkennen als een toepassing van hefbomen, katrollen, lenzen, tandwielen, scharnieren, …
OWte3 Eenvoudige bestaande technische systemen uit de omgeving hanteren, begrijpen, vergelijken, (de)monteren, evalueren en onderhouden
7-12j Illustreren hoe technische systemen evolueren en verbeteren
OWte7 Verschillende energiebronnen herkennen. Weten waarom energie nodig is
10-12j Vaststellen en uiten welke specifieke energiebronnen worden gebruikt bij het maken van bepaalde producten, het vervoeren van goederen, het aanbrengen van verbindingen, het communiceren …
OWte8 De relatieve waarde van techniek ervaren, vaststellen en hierover in interactie gaan
7-12j Ervaren en vaststellen in welke mate we afhankelijk zijn van techniek en welke de beperkingen ervan zijn en hierover in interactie gaan
Socio-emotionele ontwikkeling
SErv3 Samenwerken met anderen en zo bijdragen aan het realiseren van een gemeenschappelijk doel
5-12j Meewerken aan een grotere groepsopdracht - kunnen samenwerken met anderen rond een gemeenschappelijk idee of doel - samenwerken met anderen ondanks verschillen
SEiv1 Zich inleven in anderen, andere standpunten en situaties, zonder de eigen identiteit te verliezen
2.5-12j Zich inleven in anderen in situaties die dicht bij de eigen belevingswereld liggen - ervaren hoe men eenzelfde situatie op dezelfde wijze of anders kan beleven en er verschillend op kan reageren
Ontwikkeling van initiatief en verantwoordelijkheid
IVoc2 Exploreren en experimenteren in de wereld rondom zich
7-12j Experimenteren met combinaties van materialen, technieken … en zo nieuwe mogelijkheden ontdekken - met nieuwe ogen naar vertrouwde dingen kijken en zo nieuwe mogelijkheden ontdekken - via experimenteren ervaren hoe bepaalde dingen op elkaar ingrijpen en beïnvloeden
Motorische en zintuigelijke ontwikkeling
MZzo1 Gericht en intens waarnemen met de zintuigen
Zien
6-12j Geconcentreerd kijken, luisteren, voelen, ruiken, proeven en beleven - de waarneming ondersteunen door in zijn verbeelding voorkennis op te halen - hulpmiddelen gebruiken om beter waar te nemen - condities creëren die helpen om beter waar te nemen - oog hebben voor details en nuances
Muzische geletterdheid
MUge5 Muzische domeinen, hun werkvormen en vormgevingsmiddelen ontdekken, doelgericht kiezen en combineren om zich expressief te uiten
• 10-12j (Combinaties van) werkvormen en vormgevingsmiddelen in de verschillende muzische domeinen analyseren en inzetten om zich creatief te uiten
Schriftelijke taalvaardigheid Nederlands
TOsn1 Een schriftelijke boodschap verwerken
Informatie beoordelen (uit verhalen, brieven, uitnodigingen en reclameteksten uit verschillende media)
9-12j Allerlei complexere talige en niet-talige boodschappen, afgestemd op interesse en ruimere leefwereld, verwerken
9-12j Verwerken van informatie uit verschillende boodschappen door
de informatie te vergelijken
de volgorde van belangrijkheid te bepalen
de informatie te schematiseren
Ontwikkeling van wiskundig denken
WDmm1 Vergelijken en ordenen zonder maateenheden
4-8j Handelend dingen rangschikken op basis van een kwalitatieve vergelijking